ಕಲಬುರಗಿ (Kalaburagi)

ಕಲ್ಲು-ಬಂಡೆಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದ

‘ಕಲಬುರಗಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೆ ‘ಕಲ್ಲು’ ಮತ್ತು ‘ಬುರಗಿ’ (ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿ ಅಥವಾ ಕೋಟೆ) ಎಂಬ ಪದಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಿರುಸು ಕಲ್ಲುಗಳ ನಾಡಿನ ಒಳಗೆ ಹರಿಯುವುದು ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ, ಸೂಫಿ ಸೌಹಾರ್ದ ಹಾಗೂ ಶರಣರ ಕಾಯಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಕಲಬುರಗಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರ. ಭೀಮಾ, ಕಾಗಿಣಾ, ಬೆಣ್ಣೆತೊರಾ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಜಾ ನದಿಗಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಖ್ಖನಿ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಗಂಡುಮೆಟ್ಟಿದ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಮಾನ್ಯಖೇಟ ಮತ್ತು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಕಂಪನ

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೇಡಂ ಬಳಿಯಿರುವ ‘ಮಳಖೇಡ’ (ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನ್ಯಖೇಟ) ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ರಿಂದ 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ದೊರೆ ನೃಪತುಂಗ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀವಿಜಯನು ಕನ್ನಡದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಲಬ್ಧ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥ ‘ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ’ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ.

"ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮಾ ಗೋದಾವರಿವರಮಿರ್ದ ನಾಡದಾ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಭಾವಿಸಿದ ಜನಪದಂ..." ಎಂದು ಕನ್ನಡಿಗರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು, "ಪದನರಿ Bezeyal ನುಡಿಯಲುಂ..." ಎಂದು ಕನ್ನಡ ಜನತೆಯ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮಳಖೇಡದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ.

ಮಳಖೇಡದಲ್ಲಿ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಸದಿಗಳು ಹಾಗೂ ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಖರ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಶ್ರೀ ಜಯತೀರ್ಥರ (ಟೀಕಾಚಾರ್ಯರು) ಪವಿತ್ರ ವೃಂದಾವನವೂ ಇದೆ.

ಸನ್ನತಿಯ ಬೌದ್ಧ ಲೋಕ: ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಏಕೈಕ ಭಾವಚಿತ್ರ

ಚಿತ್ತಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭೀಮಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ‘ಸನ್ನತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಕನಗನಹಳ್ಳಿ’ ಗ್ರಾಮಗಳು ವಿಶ್ವ ಪುರಾತತ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹಾಸ್ತೂಪ ಹಾಗೂ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.

ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೌರ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಮುಖಚಹರೆಯ ಶಿಲ್ಪ ಕೆತ್ತನೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ! ತನ್ನ ರಾಣಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಅಶೋಕನ ಕಲ್ಲಿನ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪದ ಕೆಳಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ‘ರಾಯೋ ಅಶೋಕೋ’ (ರಾಜ ಅಶೋಕ) ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಸನ್ನತಿಯ ಚಂದ್ರಲಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠವಾಗಿದ್ದು, ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಈ ಊರು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸೂಫಿ ಸಂತರು ಮತ್ತು ಶರಣರ ಸೌಹಾರ್ದ ಮಿಲನ

ಕಲಬುರಗಿಯ ನಿಜವಾದ ಜೀವಾಳ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯತೆಯಲ್ಲಿ. ನಗರದ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಂತಿರುವ ಬಂದೇ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಹಜರತ್ ಖ್ವಾಜಾ ಬಂದೇ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾ

14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ದಖ್ಖನ್ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕ ಹಾಗೂ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಹಜರತ್ ಖ್ವಾಜಾ ಸೈಯ್ಯದ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಗೇಸುದರಾಜ್ (ಬಂದೇ ನವಾಜ್) ಅವರ ಪವಿತ್ರ ದರ್ಗಾ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬಂದೇ ನವಾಜರು ದಖ್ಖನಿ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶಗಳು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಇವರ ಸಂದಲ್ ಮತ್ತು ಉರುಸ್ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಸೌಹಾರ್ದದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ

18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ದಾಸೋಹಿ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಮನ ಗೆದ್ದವರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ರಥೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಜಾತ್ರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವ. ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವ ಈ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇಂದು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನೇ (Sharnbasva University) ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಸ್ಮಯ: ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಮಿಆ ಮಸೀದಿ

1347 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಹಸನ್ ಗಂಗೂ ಬಹಮನ್ ಷಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲಬುರಗಿ. ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಹಮನಿ ಕೋಟೆಯು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ.

ಜಾಮಿಆ ಮಸೀದಿ (Jama Masjid): 1367 ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಫಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮಸೀದಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಸೀದಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಅಂಗಳವಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಮಸೀದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 63 ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಕೇಂದ್ರ ಗುಮ್ಮಟದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ ಕಾರ್ಡೋಬಾ ಮಸೀದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇದು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ಹಾಫ್ತ್ ಗುಂಬಜ್ (ಏಳು ಗುಮ್ಮಟಗಳು): ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇನಾಪತಿಗಳ ಭವ್ಯ ಸಮಾಧಿಗಳ ಸಮುಚ್ಚಯವಿದು. ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಈ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ.

ಗಾಣಗಾಪುರದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಸನ್ನಿಧಿ

ಅಫಜಲಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಗಾಣಗಾಪುರವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (ದತ್ತಾತ್ರೇಯರ ಎರಡನೇ ಅವತಾರವೆಂದು ನಂಬಲಾದವರು) ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ತಾಣವಿದು. ಭೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಜಾ ನದಿಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದು, ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ‘ನಿರ್ಗುಣ ಪಾದುಕೆ’ಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ‘ಮಾಧುಕರಿ’ (ದಾಸೋಹದ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನ) ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕೆಂಪು ತೊಗರಿ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ರಾಜಧಾನಿ

ಕಲಬುರಗಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುವ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು.

ಕಲಬುರಗಿ ತೊಗರಿ (GI Tagged Red Gram): ಕಲಬುರಗಿಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಂಪು ತೊಗರಿಬೇಳೆಗೆ ಅದ್ಭುತ ರುಚಿ, ನಾರಿನಂಶ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಬೇಯುವ ಗುಣವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‘ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ’ (GI Tag) ನೀಡಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಗರಿಷ್ಠ ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ತೊಗರಿ ಕಣಜ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಶಹಾಬಾದ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ತವರು: ಸೇಡಂ, ಚಿತ್ತಾಪುರ, ವಾಡಿ ಮತ್ತು ಶಹಾಬಾದ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಟ್ರಾಟೆಕ್, ಎಸಿಸಿ, ವಾಸವದತ್ತ ಮತ್ತು ರಾಜಶ್ರೀ ಮುಂತಾದ ದೇಶದ ದೈತ್ಯ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಲಬುರಗಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಬ್ ಆಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ. ನೆಲಹಾಸಿಗೆ ಬಳಸುವ ಹಸಿರು-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ‘ಶಹಾಬಾದ್ ಕಲ್ಲು’ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ.

ಹೊಸ ಯುಗದ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕಲಬುರಗಿ ಇಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ:

ಪಿಎಂ ಮಿತ್ರ ಮೆಗಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟೈಲ್ ಪಾರ್ಕ್ (PM MITRA Park): ಕಲಬುರಗಿ ಸಮೀಪದ ಫರ್ತಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 1000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮೆಗಾ ಜವಳಿ ಪಾರ್ಕ್ ತಲೆಯೆತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಕಲಬುರಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (GBI): ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಸರಡಗಿ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಕಲಬುರಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಬೆಂಗಳೂರು, ತಿರುಪತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು, ಈ ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವೇಗ ನೀಡಿದೆ.

ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಕಡಗಂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (Central University of Karnataka), ಬೃಹತ್ ಇಎಸ್ಐಸಿ (ESIC) ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠ ಕಲಬುರಗಿಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (KKRDB) ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.

ತಹಾರಿ, ಮಾವಾ ಪೇಡಾ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಬಿಸಿ ರೊಟ್ಟಿಯ ಘಮಲು

ಕಲಬುರಗಿಯ ಊಟದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಸುವು ಇದೆ.

ಕಲಬುರಗಿ ತಹಾರಿ (Tahari): ಅಕ್ಕಿ, ಮಟನ್ ಅಥವಾ ಚಿಕನ್ ಮತ್ತು ಗರಂ ಮಸಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವ ‘ದಖ್ಖನಿ ತಹಾರಿ’ ಕಲಬುರಗಿಯ ಗಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಖಾದ್ಯ.

ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ತೊಗರಿಬೇಳೆ ಸಾರು: ಇಲ್ಲಿನ ಜವಾರಿ ತೊಗರಿಬೇಳೆಯ ಸಾಂಬಾರು ಮತ್ತು ಕಡಕ್ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿಯ ರುಚಿಗೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಕಲಬುರಗಿ ಮಾವಾ ಪೇಡಾ: ಶುದ್ಧ ಹಾಲಿನ ಖೋವಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ, ಬಾಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಕರಗುವ ಕಲಬುರಗಿಯ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪೇಡಾ ಸಿಹಿಪ್ರಿಯರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಿನಿಸು.

ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ತಲುಪುವ ದಾರಿ

ಕಲಬುರಗಿಯು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.

ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ: ಕಲಬುರಗಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮುಂಬೈ-ಚೆನ್ನೈ ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪುಣೆಗೆ ನಿತ್ಯ ಹತ್ತಾರು ಸೂಪರ್ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.

ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 150 ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 50 ಕಲಬುರಗಿಯನ್ನು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಸೋಲಾಪುರ ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತವೆ.

ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ: ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲಬುರಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ನಿರಂತರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ನಡುವಿನ ದಿನಗಳು ಕಲಬುರಗಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಗಳು, ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಸನ್ನತಿಯ ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಸಮಯ.