Universe Of Karnataka
ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆ · ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ · ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ
📍 ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ 🏛️ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ: ಯಾದಗಿರಿ

ಯಾದಗಿರಿ (Yadgir)

ಕರ್ನಾಟಕದ 31 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಲೈವ್ ಆಡಳಿತ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, APMC ಮಾರುಕಟ್ಟೆ & ಸಮಗ್ರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ದರ್ಶನ
✨ ಹೆಗ್ಗುರುತು: ಸುರಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ (ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ), ಮಲಗಿದ ಬುದ್ಧ ಬೆಟ್ಟ, ಹುಣಸಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗ, ಛಾಯಾ ಭಗವತಿ ಜಲಪಾತ, ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ
👥 ಜನಸಂಖ್ಯೆ
11.7 ಲಕ್ಷ
📏 ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
5,234 sq km
🏛️ ಶಾಸಕರು
4 MLAs
🗳️ ಸಂಸದರು
1 MP
🏡 ತಾಲೂಕುಗಳು
6
🌦️

ಯಾದಗಿರಿ ಲೈವ್ ಹವಾಮಾನ & ಮುನ್ಸೂಚನೆ

KSNDMC & IMD
🚨
IMD NowCast ಅಧಿಕೃತ ಅಲರ್ಟ್
🟢 ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ
3h ಲೈವ್
⛅
33°C
ಬಿಸಿಲು
📍 ಯಾದಗಿರಿ (ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ)
🪭
ಗಾಳಿ ಫ್ಯಾನ್
13 km/h
💧 ಆರ್ದ್ರತೆ
45%
💨 ಗಾಳಿ
13 km/h
☀️ UV ಸೂಚ್ಯಂಕ
8 (ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು)
🍃 AQI ಗುಣಮಟ್ಟ
56 (ಉತ್ತಮ)
📅 ಮುಂದಿನ 5 ದಿನಗಳ IMD ಮುನ್ಸೂಚನೆ (5-Day Outlook)
ನಾಳೆ (Mon)
🌤️
ಭಾಗಶಃ ಮೋಡ
34°C / 26°C
ಮಂಗಳವಾರ (Tue)
☀️
ಸ್ವಚ್ಛ ಬಿಸಿಲು
35°C / 27°C
ಬುಧವಾರ (Wed)
⛅
ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣ
33°C / 25°C
ಗುರುವಾರ (Thu)
🌦️
ಹಗುರ ಮಳೆ ಸಂಭವ
32°C / 25°C
ಶುಕ್ರವಾರ (Fri)
🌤️
ಆಹ್ಲಾದಕರ ತಂಗಾಳಿ
33°C / 26°C
⚡

ಲೈವ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ & ಜಲಾಶಯ

ಲೈವ್ ಸಿಂಕ್
🥇 24k / 22k ಚಿನ್ನದ ಬೆಲೆ
ಇಂದಿನ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ದರ
⛽ ಪೆಟ್ರೋಲ್ & ಡೀಸೆಲ್ ದರ
ಯಾದಗಿರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಲೆ
🌊
ನಾರಾಯಣಪುರ (ಬಸವ ಸಾಗರ)
ಲೈವ್ ಜಲಾಶಯ
ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮಟ್ಟ
💧 ಪ್ರಸ್ತುತ / ಗರಿಷ್ಠ
33.18 /33.31 TMC
📥 ಒಳಹರಿವು
📤 ಹೊರಹರಿವು
🌾 ಯಾದಗಿರಿ ಪ್ರಮುಖ APMC ಬೆಳೆಗಳು:
ಯಾದಗಿರಿ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಭತ್ತ, ರಾಗಿ, ತೊಗರಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಹತ್ತಿ ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳ ಅಧಿಕೃತ APMC ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
🌊 ಎಲ್ಲಾ 14 ಜಲಾಶಯಗಳು → 🌾 APMC ದರಗಳು →
🏛️ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (District Officers) ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು & ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು →
👤
ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (DC)
ಶ್ರೀ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು, IAS
Deputy Commissioner & District Magistrate
📞 ಯಾದಗಿರಿ
👮
ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ (SP)
ಶ್ರೀ ಪೃಥ್ವಿಕ್ ಶಂಕರ್
Superintendent of Police (IPS)
📞 ಯಾದಗಿರಿ
🏢
ಜಿ.ಪಂ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO)
ಶ್ರೀ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ, IAS
Chief Executive Officer, Zilla Panchayat
📞 ಯಾದಗಿರಿ
🏛️ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸಕರು (4 MLAs) ಎಲ್ಲಾ 224 ಶಾಸಕರು →
🏛️ ಶೋರಾಪೂರ ST
INC
ರಾಜಾ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ನಾಯಕ
👤
ರಾಜಾ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ನಾಯಕ
ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು (MLA)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್
ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ: AC #36 ವಿಜೇತ ಮತಗಳು: 113,559
🏛️ ಶಹಾಪೂರ
INC
Sharanabasappa Darshanapur
👤
Sharanabasappa Darshanapur
ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು (MLA)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC)
ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ: AC #37 ವಿಜೇತ ಮತಗಳು: 78,353
🏛️ ಯಾದಗಿರಿ
INC
Channareddy ಪಾಟೀಲ್ Tunnur
👤
Channareddy ಪಾಟೀಲ್ Tunnur
ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು (MLA)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC)
ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ: AC #38 ವಿಜೇತ ಮತಗಳು: 53,802
🏛️ ಗುರುಮಿಟಕಲ್‌
JD(S)
Sharana ಗೌಡ Kandakur
👤
Sharana ಗೌಡ Kandakur
ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು (MLA)
ಜೆಡಿಎಸ್ (JD-S)
ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ: AC #39 ವಿಜೇತ ಮತಗಳು: 72,297
🗳️ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು (1 MP)
🗳️ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ: ರಾಯಚೂರು
INC
ಜಿ. ಕುಮಾರ ನಾಯಕ್
👤
ಜಿ. ಕುಮಾರ ನಾಯಕ್
ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು (MP)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC)
ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಖ್ಯೆ: PC #6 18ನೇ ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು
🌾 ಯಾದಗಿರಿ APMC ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಗಳು (15 ಸರಕುಗಳು) ಸಂಪೂರ್ಣ APMC ಪಟ್ಟಿ →
ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ / ಬೆಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕನಿಷ್ಠ (₹) ಗರಿಷ್ಠ (₹) ಮಾದರಿ ದರ (₹) ಬದಲಾವಣೆ
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ ARSIKERE ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ BASAVAKALYANA ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ BASAVAKALYANA ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ BENGALURU ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ BIDAR ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ GADAG ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ HASSAN ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ HAVERI ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ HUBBALLI ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ HUNGUND ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ JAMKANDI ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ JEVARGI ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ KALABURAGI ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ LAXMESHWAR ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌾 ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ LAXMESHWAR ₹1,800 ₹2,500 ₹2,200 +1.5%
🌊 ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯ & ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ (ನಾರಾಯಣಪುರ (ಬಸವ ಸಾಗರ)) ಎಲ್ಲಾ 14 ಡ್ಯಾಂಗಳು →
ನಾರಾಯಣಪುರ (ಬಸವ ಸಾಗರ) (Basava Sagara)
ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ: 33.18 TMC / 33.31 TMC
99.6%
ಒಳಹರಿವು: 25,082 cusecs · ಹೊರಹರಿವು: 13,069 cusecs
🏡 ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು (6)
📍 ಯಾದಗಿರಿ
📍 ಶಹಾಪುರ
📍 ಸುರಪುರ
📍 ಗುರುಮಿಠಕಲ್
📍 ಹುಣಸಗಿ
📍 ವಡಗೇರಾ

📖 ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮಗ್ರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ & ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದರ್ಶನ

ಸಮಗ್ರ ಕೈಪಿಡಿ & ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

ಕೃಷ್ಣೆ-ಭೀಮೆಯರ ನಡುಗಡ್ಡೆ: ಯಾದಗಿರಿಯ ಗಟ್ಟಿ ನೆಲದ ಪರಿಚಯ

ಕರ್ನಾಟಕದ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಫಲವತ್ತಾದ ‘ದೋಆಬ್’ (ನಡುಗಡ್ಡೆ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೈಚಾಚಿ ಮಲಗಿರುವ ಗಂಡುಮೆಟ್ಟಿದ ನೆಲವೇ ಯಾದಗಿರಿ. ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಬೃಹತ್ ಏಕಶಿಲಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಜೀವ ನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಕಣದಲ್ಲೂ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವ ಶೌರ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನನ್ಯ ಗುರುತು. 2009 ರಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ಕರ್ನಾಟಕದ 30ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯಾದಗಿರಿ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಲು ನಾಡಿನಂತೆ ಕಂಡರೂ ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದ ರಹಸ್ಯಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಿಡಿ ಹಾಗೂ ನಿಸರ್ಗದ ವಿಸ್ಮಯ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವ ವಂಶದ ಅರಸರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಊರಿಗೆ ‘ಯಾದವಗಿರಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು ‘ಯಾದಗಿರಿ’ಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಸುರಪುರದ ನಾಯಕರು, ಮೇಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ

ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸುರಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬೇಡ ನಾಯಕರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸದೆ ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬನಂತಹ ಬಲಿಷ್ಠ ದೊರೆಗೂ ಬಗ್ಗದೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾಗಿದ್ದವರು ಸುರಪುರ ಮತ್ತು ವಾಗಿಣಗೇರಿ ಕೋಟೆಯ ಬೇಡ ದೊರೆಗಳು.

ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ: 1857ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುವ ದೊರೆ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್ ಮತ್ತು ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಜತೆಗೂಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದ ಈತನ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ರೋಮಾಂಚನ ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಫಿಲಿಪ್ ಮೇಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್ ಮಂಜಿಲ್: ಸುರಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಗಿ ಬಂದ ಕರ್ನಲ್ ಫಿಲಿಪ್ ಮೇಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಆಡುಭಾಷೆ ಕಲಿತು ಜನಾನುರಾಗಿಯಾದನು. ಆತ ಸುರಪುರದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಂಪಾಗಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ 'ಟೇಲರ್ ಮಂಜಿಲ್' (Taylor's Manzil) ಬಂಗಲೆ ಇಂದಿಗೂ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿಸ್ಮಯ. ಟೇಲರ್ ಬರೆದ ‘ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಲೈಫ್’ ಮತ್ತು ‘ತಾರಾ’ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಪುರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಅಮರವಾಗಿದೆ.

ಏಕಶಿಲಾ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಶಹಾಪುರದ 'ಮಲಗಿದ ಬುದ್ಧ'

ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂದೃಶ್ಯವೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲೇ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಏಕಶಿಲಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಕೋಟೆ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅದ್ಭುತ ರಕ್ಷಣಾ ದುರ್ಗ.

ಯಾದಗಿರಿ ಕೋಟೆ: 9 ಹಂತಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಕಡಿದಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಜಲಕೊಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಇಡೀ ಯಾದಗಿರಿ ನಗರ ಕೆಂಪು ಹೆಂಚಿನ ಮನೆಗಳಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಹಾಪುರದ ‘ಮಲಗಿದ ಬುದ್ಧ’ (Sleeping Buddha Hill): ಶಹಾಪುರ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮಲಗಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಕೆತ್ತಿದ ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಹಣಸಗಿ-ಬೈಚಬಾಳ ಕಣಿವೆ: ಶಿಲಾಯುಗದ ಮಾನವನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು

ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಣಸಗಿ (Hunsagi) ಮತ್ತು ಬೈಚಬಾಳ ಕಣಿವೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಪದ್ದಯ್ಯ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 12 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ 'ಅಶೂಲಿಯನ್' (Acheulian) ಕಾಲದ ಕೆಳಹಂತದ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಮಾನವ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೈಕೊಡಲಿಗಳು, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾದಗಿರಿಯ ಹುಣಸಗಿ ಕಣಿವೆಯೂ ಒಂದು ಎಂಬುದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೇ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ.

ಜಲಪಾತಗಳ ತಂಪು ಮತ್ತು ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ

ಬಿಸಿಲು ನಾಡು ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಿದ್ದರೂ, ಯಾದಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ-ಜಲಪಾತಗಳ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕವಿದೆ

ಛಾಯಾ ಭಗವತಿ ಜಲಪಾತ: ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ನಾರಾಯಣಪುರ ಬಳಿ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಧುಮುಕುವ ಜಾಗವೇ ಛಾಯಾ ಭಗವತಿ. ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿ ಛಾಯಾದೇವಿ ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಳೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪ್ರವಾಹವು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಲ್ನೊರೆಯಂತೆ ಚಿಮ್ಮುವ ದೃಶ್ಯ ಮೈಮನ ತಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಧಬ್ ಧಬೀ ಜಲಪಾತ (Dhab Dhabee Falls): ಗುರುಮಿಠಕಲ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಪಾತವು ಹಸಿರು ಕಣಿವೆಯ ನಡುವೆ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣವಿದು.

ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ: ಸುರಪುರದ ರಾಜರು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಕೆರೆಯೇ ಇಂದಿನ ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ. ರಂಗನತಿಟ್ಟು ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಭಾಗದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾರಿ ಬರುವ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಶ್ರಯ ತಾಣ.

ಬಸವ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ (ನಾರಾಯಣಪುರ ಡ್ಯಾಂ): ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಈ ಜಲಾಶಯವು ಯಾದಗಿರಿ, ರಾಯಚೂರು ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಜೀವನಾಡಿ.

ಮೈಲಾಪುರದ ಉಣ್ಣೆ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ತಿಂಥಣಿ ಮೌನೇಶ್ವರ

ಯಾದಗಿರಿಯ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ

ಮೈಲಾಪುರ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ: ಯಾದಗಿರಿ ನಗರದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೈಲಾಪುರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ದೇವರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಕುರಿ ಉಣ್ಣೆ (Sheep Wool) ಮತ್ತು ಭಂಡಾರವನ್ನು (ಅರಿಶಿಣ) ತೂರಿ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವೇ ಹಳದಿ-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಮಿಂದೇಳುವ ಈ ಜಾತ್ರೆ ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಬೇಕಾದ ವಿಸ್ಮಯ.

ತಿಂಥಣಿ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಶ್ರೀ ಮೌನೇಶ್ವರ ಸನ್ನಿಧಿ: ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ತಿಂಥಣಿ ಮೌನೇಶ್ವರ (ಮೌನಯೋಗಿ) ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಮಹಾನ್ ಕೇಂದ್ರ. ಹಿಂದೂಗಳು ಇವರನ್ನು 'ಮೌನೇಶ್ವರ' ಎಂದು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರು 'ಮೌನುದ್ದೀನ್ ಸಾಹೇಬ್' ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗುರುಮಿಠಕಲ್ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾರಿ ಕಂಬಳಿ

ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾದಗಿರಿಯ ಗುರುಮಿಠಕಲ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ 'ಖಾಸಬಾಗ್' ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೇಕಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಮಗ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೇಯುವ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳು (Gurmitkal Silk Sarees) ತಮ್ಮ ಗಟ್ಟಿ ಜರಿ, ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.

ಹಾಗೆಯೇ, ಶಹಾಪುರ ಮತ್ತು ಭೀಮರಾಯನಗುಡಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುರುಬ ಸಮುದಾಯದವರು ಕುರಿಯ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ನೇಯುವ ದಪ್ಪನೆಯ 'ಜವಾರಿ ಕಂಬಳಿ'ಗಳು (Woolen Blankets) ಮೈ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಗೂ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಇಂದಿಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ.

ಕಡೇಚೂರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ: ಬಲ್ಕ್ ಡ್ರಗ್ ಹಬ್ನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಯಾದಗಿರಿ ಇಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ:

ಕಡೇಚೂರು-ಬಾದ್ಯಾಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ: 3000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಈ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ‘ಬಲ್ಕ್ ಡ್ರಗ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾ ಪಾರ್ಕ್’ (Pharma Hub) ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ನೂರಾರು ಔಷಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಜನತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಹೊಸ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ.

ಸೂರತ್-ಚೆನ್ನೈ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ: ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತಮಾಲಾ ಯೋಜನೆಯ ಗ್ರೀನ್ಫೀಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

ಕಡಕ್ ರೊಟ್ಟಿ, ಕೃಷ್ಣೆಯ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ರುಚಿಗಳು

ಯಾದಗಿರಿಯ ಜನರ ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಸೊಗಡಿನ ಅಸಲಿ ರುಚಿಯಿದೆ

ಬಿಳಿ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜೆಯ ಕಡಕ್ ರೊಟ್ಟಿ, ಕುಟ್ಟಿ ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಶೇಂಗಾ-ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಖಾರ, ಉಪ್ಪು-ಹುಳಿ ಬೆರೆತ ಜವಾರಿ ಬದನೆಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ ಇಲ್ಲಿನ ನಿತ್ಯದ ಊಟ.

ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತಾಜಾ ನದಿ ಮೀನಿನ ಸಾರು (Fish Curry) ಮತ್ತು ನಾಟಿ ಕೋಳಿ ಸಾರು ಇಲ್ಲಿನ ಧಾಬಾಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ.

ಸಿಹಿಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಗುರುಮಿಠಕಲ್ನ ಅಪ್ಪಟ ಹಾಲಿನ ಖೋವಾ ಮತ್ತು ಪೇಡಾಗಳು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸುತ್ತವೆ.

ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವ

ಯಾದಗಿರಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ.

ರೈಲು ಮಾರ್ಗ: ಯಾದಗಿರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮುಂಬೈ-ಚೆನ್ನೈ ಮುಖ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಲೈನ್ನಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಚೆನ್ನೈ, ತಿರುಪತಿ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಗೆ ನೇರ ರೈಲುಗಳಿವೆ.

ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ: ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 150 ಯಾದಗಿರಿಯನ್ನು ಕಲಬುರಗಿ (70 ಕಿ.ಮೀ), ರಾಯಚೂರು (85 ಕಿ.ಮೀ) ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ಗೆ (200 ಕಿ.ಮೀ) ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಸೆಯುತ್ತವೆ.

ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ: ಕಲಬುರಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (75 ಕಿ.ಮೀ) ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ನ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (190 ಕಿ.ಮೀ) ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳು ಯಾದಗಿರಿಯ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಲು, ಜಲಪಾತಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಸವಿಯಲು ಮತ್ತು ಬೋನಾಳ್ ಕೆರೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವ ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯ.